गोर्खाल्याण्ड आन्दोलनः ‘नेपाली बोल्छौं तर हामी नेपाली होइनौं’

Loading...

पहाडमा सबैकुरा ठिक थियो । मानिसहरु आफ्नो दैनिकीमा व्यस्त थिए । पर्यटकहरुको आवतजावत जारी थियो र दार्जिलिङको चौबाटोमा राखिएको आदिकवी भानुभक्त आचार्यको प्रतिमाले गोर्खालीलाई आफ्नो मातृभाषा नेपालीको सधैं याद दिलाइरहेको थियो ।

यस्तैमा पश्चिम बंगाल सरकाले ९ कक्षासम्म विद्यार्थीका लागि बांग्ला भाषालाई अनिवार्य गरिदियो ।

यसको उत्तर बंगाल पहाडी इलाकामा व्यापक विरोध भयो । गोर्खाल्याण्डको सेलाइसकेको आन्दोलनको आगो यो निर्णयपछि पुनः एकपटक दन्कियो ।

चोक बजारमा ‘हाम्रो माग गोर्खाल्याण्ड’ को नारा लगाइरहेका प्रितम कार्की आफ्नो मातृभाषाको विषयमा निकै गम्भीर छन् ।

उनका अनुसार नेपाली सिर्फ उनको मातृभाषामात्र नभई आमा समान हो ।

यस्तोमा यो प्रश्न उठिरहेको छ कि भाषाको यो मुद्दा यति महत्वपूर्ण किन छ र समस्या कहाँ छ ?

प्रितमले भने, ‘हो हामी नेपाली बोल्छौं । नेपाली पढ्न लेख्न चाहन्छौं । यो हाम्रो मातृभाषा हो । हाम्रो घर दार्जिलिङमा छ । यो शहर भारतको सीमाको हिस्सा हो । नेपाली बोल्ने हामीजस्ता लाखौं मानिस भारतीय हुन् र हामीलाई भारतीय हुनुमा गर्व छ ।’

दार्जिलिङ हिल्समा नेपाली पत्रिका हिमालय दर्पणका सम्पादक शिव क्षेत्रीका अनुसार सरकारले बांग्ला भाषाको पढाई अनिवार्य गर्नुपर्ने कुरा उठाउनु नै हुँदैनथ्यो ।

उनले बीबीसीसँग भने, ‘कुनै पनि जातीलाई समाप्त गर्नका लागि परमाणु बमको आवश्यकता पर्दैन । उनको भाषा समाप्त गरिदेउ । पहाडका मानिसहरुले बांग्ला भाषा अनिवार्य गरेर सरकाले त्यहि नीति अपनाएको भन्ने सोच्छन् । त्यसकारण यसको व्यापक विरोध भइरहेको छ । यसै पनि जब नेपाली भारत सरकारको आठौं अनुसूचीमा समावेश भाषा हो भने पश्चिम बंगालको सरकार बांग्लालाई निकै थप गर्न चाहन्छ ?’

भारतमा नेपाली बोल्ने सबैभन्दा धेरै जनसंख्या पश्चिम बंगालमा बस्छन् । सन् २००ज्ञ को जनगणनाका अनुसार त्यहाँ १०.२३ लाखको मातृभाषा नेपाली हो ।

अब यो संख्या १२ लाखभन्दा पनि बढि भइसकेको छ । दार्जिलिङसँग साटिएको सिक्किम राज्यको ६२.६ प्रतिशत मानिस नेपाली बोल्छन् ।

अर्थात्, यी दुबै राज्यमा नेपाली मातृभाषा भएका मानिसहरुको बहुमत छ । सन् १९७७ देखि नै यहाँका मानिसहरुले नेपालीलाई आठौं अनुसूचीमा समावेश गर्ने माग गरेका छन् ।

सन् १९९२ मा भारत सरकारले लामो संघर्षपछि उनीहरुको माग सम्बोधन गरेको थियो ।

बांग्लाका चर्चित कोलमनिष्ट शर्मिष्ठा बाग पहाडमा भाषाको विषयमा चलिरहेको आन्दोलन जायज भएको मान्छिन् ।

उनका अनुसार भाषाको बहानामा गोर्खाल्याण्ड आन्दोलनले अक्सिजन पाएको छ । मुख्यमन्त्री ममता बेनर्जीले आफ्नो निर्णयमा पुनर्विचार गर्नुपर्छ ।

शर्मिष्ठा बाग थप्छिन्, ‘७० को दशकमा पूर्वी बंगालमा भाषाको विषयमा सबैभन्दा ठूलो आन्दोलन भयो । पाकिस्तान सरकार त्यो इलाकामा उर्दू थप्न चाहन्थ्यो । त्यसविरुद्ध मानिसहरु सडकमा उत्रिए र उनीहरुको विरोधका कारण पाकिस्तानको नक्शा नै परिवर्तन भयो किनभने उनीहरु बांग्ला बोल्थे । उर्दू उनीहरुलाई चाहिँदैनथ्यो । बांग्ला उनीहरुको मातृभाषा थियो । त्यसकारण गोर्खाल्याण्डको माग र भाषाको विषयमा पहाडका मानिसहरुको समवेदना जायज छ । यसको सम्मान गर्नुपर्छ ।’

दार्जिलिङकी कार्यकर्ता र गोर्खाल्याण्ड आन्दोलनमा निकै सक्रिय भएर भाग लिने कोमल गुरुङका अनुसार नेपाली बोल्ने मानिसहरुमाथि पश्चिम बंगाल सरकारले सधैं सौतेनी व्यवहार गर्दै आएको छ । यहाँका मानिसहरु भारतको सीमामा आफ्नो ज्यान गुमाउँछन् र सरकार उनीहरुलाई दोस्रो दर्जाको नागरिक मान्छन् जुन गलत हो ।

गोर्खा जनमुक्ति मोर्चाका प्रमुख सल्लाहकार र चर्चित स्तम्भकार स्वराज थापा भन्छन्, ‘हामी नेपाली बोल्छौं । यसको अर्थ यो होइन कि हामी अरु भाषालाई सम्मान गर्दैनौं । तर कसैलाई पनि जबर्जस्ती कुनै पनि भाषा पढ्नका लागि बाध्य बनाइनु हुँदैन ।’

 

उनी थप्छन्, ‘अब आन्दोलन सुरु भइसकेको छ । त्यसकारण यसलाई गोर्खाल्याण्डको मागसम्म यसलाई जारी राखिन्छ । यो राम्रो कुरा हो कि भाषाले यसमा आफ्नो भूमिका निभाइरहेको छ ।’

उनका अनुसार भाषाको विषयमा पहाडमा चलिरहेको आन्दोलन त्यतिबेलासम्म चल्नेछ जब सरकारले बीचको बाटो निकाल्दैन ।

यस विषयको आन्दोलनलाई दार्जिलिङ मात्र नभई देशका अन्य भागका बुद्धिजीवीले पनि समर्थन गरिरहेको छ ।रवि प्रकाश/ बीबीसी

 

Loading...



Loading…